Bir futbol analiz sitesine girdiğinizde, ortasında çokgen bir şekil olan renkli bir “örümcek ağı” görselle karşılaşmışsınızdır. Bu, futbol analitiğinin en tanıdık görselleştirme araçlarından biri: radar grafiği (radar chart). Bir oyuncunun onlarca istatistiğini tek bir bakışta özetleyen bu grafik, hem çok sevilen hem de yanlış okunduğunda ciddi yanılgılara yol açabilen bir araç. Radar Grafiği Aslında Nasıl … Read more
Bir madeni parayı 10 kez attığınızda 7 kez tura gelebilir — bu, hiç de şaşırtıcı değil. Ama aynı parayı 10 milyon kez attığınızda, tura gelme oranının neredeyse tam olarak yüzde 50’ye yaklaşacağından emin olabilirsiniz. Bu basit ama derin gözlem, istatistiğin en temel prensiplerinden birinin özeti: Büyük Sayılar Yasası. Ne var ki bu yasa, kumarbazın yanılgısı … Read more
En güçlü şifreye, en güncel antivirüs yazılımına ve en sıkı güvenlik duvarına sahip olabilirsiniz — ama bir saldırgan sizi telefonla arayıp “IT departmanından arıyorum, şifrenizi doğrulamam gerekiyor” derse, tüm bu teknik önlemler bir anda anlamsızlaşabilir. Çünkü bazı saldırılar sisteme değil, doğrudan insana yöneliyor. Bu yaklaşıma güvenlik dünyasında sosyal mühendislik deniyor ve modern siber saldırıların en … Read more
Bir orta saha oyuncusunun maç sonu istatistiklerine baktığınızda “92 pas, yüzde 96 isabet” gibi etkileyici bir tablo görebilirsiniz. Ama bu rakam, o oyuncunun takımını gerçekten ileri taşıdığı anlamına mı geliyor, yoksa sadece güvenli, kısa ve yana paslarla “istatistik güzelliği” mi yapıyor? İşte bu soruyu cevaplamak için geliştirilen metriklerden biri: ilerletici paslar (progressive passes). İlerletici Pas … Read more
Bir öğrenci bir sınavda beklenmedik şekilde çok yüksek bir not alır. Öğretmen onu tebrik eder, öğrenci kendine güvenir. Ama bir sonraki sınavda not, o kadar yüksek çıkmaz — genelde ortalamaya daha yakın bir yere düşer. Öğretmen bunu “başarı gevşekliği” olarak yorumlayabilir, öğrenci “şansım tükendi” diyebilir. Ama istatistik farklı bir açıklama sunuyor: bu iki yorum da … Read more
Herkesin başına gelmiştir: “şifremi unuttum” ekranıyla karşılaşıp, hangi siteye hangi şifreyi koyduğunuzu hatırlamaya çalışmak. Bu yüzden çoğu insan, farkında olmadan aynı şifreyi ya da onun küçük bir varyasyonunu onlarca sitede kullanıyor. Sorun şu ki, bu alışkanlık dijital güvenliğinizdeki en büyük zayıf noktalardan biri. Şifre yöneticileri, tam olarak bu sorunu çözmek için var — hem güvenliği … Read more
“Bu takım sahada gerçekten çok baskı kuruyor” cümlesini bir maç yorumcusundan defalarca duymuşsunuzdur. Ama bu izlenim, öznel bir gözlemden öteye geçebilir mi? Bir takımın rakibe ne kadar “nefes aldırmadığını” somut bir sayıya dökmek mümkün mü? İşte modern futbol analitiğinin bu soruya verdiği cevaplardan biri: PPDA (Passes Allowed Per Defensive Action), yani “Savunma Hareketi Başına İzin … Read more
Bilimsel bir haberde ya da araştırma özetinde muhtemelen şu cümleyi görmüşsünüzdür: “sonuç istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p < 0.05)”. Bu cümle kulağa çok kesin ve güvenilir geliyor, sanki bilim insanları bir gerçeği kanıtlamış gibi. Ama gerçek şu ki, p-değeri kavramı istatistikte en sık yanlış anlaşılan, en sık kötüye kullanılan ve giderek daha fazla bilim insanının … Read more
Neredeyse her ay bir şirketin, “kullanıcı verileri sızdırıldı” diye haber olduğunu görüyoruz. Bir e-ticaret sitesi, bir sosyal medya platformu, hatta bazen bir devlet kurumu — milyonlarca kullanıcı adı, e-posta ve şifre bir anda internetin karanlık köşelerinde dolaşmaya başlıyor. Peki bu haberi her okuduğunuzda “acaba benim bilgilerim de o listede mi” diye merak ediyor ama nereden … Read more
xG (beklenen gol) modern futbol analizinin en tanıdık metriği oldu, ama önemli bir kör noktası var: xG sadece şutu ölçüyor. Peki ya golü hazırlayan pas? Ya rakip savunmayı çözen o orta saha dripling’i? Bir oyuncu hiç şut çekmeden, hatta hiç asist yapmadan bile maça muazzam bir katkı sağlayabilir. İşte tam bu boşluğu doldurmak için geliştirilen … Read more