Aynı veriyle, birbirine taban tabana zıt iki hikaye anlatabilirsiniz. Şart, sadece grafiği doğru “tasarlamak”. Yanıltıcı grafikler yalan söylemez; söyledikleri doğrudur ama gözünüzü yanıltacak şekilde sunulur. Bu yazıda, en sık karşılaşılan grafik tuzaklarını ve onlara karşı nasıl uyanık kalacağınızı ele alıyoruz. Kesik y-ekseni En yaygın hile budur. Bir sütun grafiğinin dikey ekseni sıfırdan başlamaz; örneğin 90 … Read more
Yaz aylarında dondurma satışları artar. Aynı dönemde denizde boğulma vakaları da artar. Veriye bakarsanız ikisi mükemmel bir uyum içindedir. Peki dondurma boğulmaya mı yol açıyor? Elbette hayır. Bu klasik örnek, istatistiğin en tehlikeli tuzağını özetler: iki şey birlikte hareket ediyor olabilir ama bu, birinin diğerine sebep olduğu anlamına gelmez. Korelasyon nedir? Korelasyon, iki değişkenin birlikte … Read more
Bir bara on kişi oturmuş, hepsinin aylık geliri 20 bin lira. Ortalama gelir: 20 bin. Sonra içeri bir milyarder giriyor. Şimdi “ortalama gelir” aniden milyonlara fırlıyor — ama masadaki kimsenin hayatı değişmedi. İşte “ortalama” dediğimiz sayı tek başına böyle yanıltır. Bu yazıda, bir veriyi dürüstçe özetlemek için ortalamanın yanına neden mutlaka medyan ve standart sapmayı … Read more
Veriyi nereden bulacağını öğrendikten sonra (bkz. futbol verisi kaynakları rehberimiz) sıradaki adım onu görselleştirmek. Bir analistin en sevdiği başlangıç grafiği şut haritasıdır: bir takımın nereden şut çektiğini ve hangilerinin gol olduğunu tek bakışta gösterir. Bu yazıda Python ve mplsoccer ile sıfırdan basit bir şut haritasının nasıl çizildiğini adım adım anlatıyoruz. Neden Python ve mplsoccer? Python, … Read more
Analiz yapmak istiyorsunuz ama elinizde veri yok. İyi haber: futbol verisinin önemli bir kısmı artık ücretsiz ve herkese açık. Bu rehberde, xG gibi metrikleri kendiniz hesaplamak ya da analiz etmek için kullanabileceğiniz üç temel kaynağı ve hangisinin ne işe yaradığını ele alıyoruz. StatsBomb Open Data — Ücretsiz olay verisi StatsBomb, bazı lig ve turnuvalar için … Read more
xG (beklenen gol) modern futbol analizinin kapısını araladı, ama hikaye orada bitmiyor. xG yalnızca şutların kalitesini ölçer; oysa bir maçta pas kalitesi, kaleci performansı ve “hak edilen puan” gibi başka boyutlar da vardır. Bu yazıda, xG’nin etrafında gelişen üç ileri metriği sade bir dille açıklıyoruz: xA, post-shot xG ve xPoints. xA — Beklenen Asist xA, … Read more
Bir önceki yazımızda xG (beklenen gol) kavramını öğrenmiştik: bir takımın bir maçta ortalama kaç gol atmasının beklendiği. Peki bu “beklenen gol” sayısını, “2-1 bitme ihtimali yüzde kaç” gibi somut bir skor olasılığına nasıl çeviririz? İşte burada Poisson dağılımı devreye girer. Bu yazıda, ciddi spor analitiğinin bel kemiklerinden biri olan bu yöntemi adım adım ele alıyoruz. … Read more
Bir madeni para attınız ve üst üste beş kez tura geldi. Sizce altıncı atışta yazı gelme ihtimali artık daha mı yüksek? Çoğu insan içgüdüsel olarak “evet, artık yazı gelmeli” der — ve tam burada yanılır. Bu hataya istatistikte “kumarbazın yanılgısı” denir ve olasılık konusunda en sık düşülen tuzaktır. Bu yazıda bu yanılgıyı ve doğru düşünme … Read more
İnternette en sık karşılaşılan dolandırıcılık yöntemi, karşınıza güvendiğiniz bir kurumun (bankanız, kargo firmanız, bir devlet kurumu) sitesiymiş gibi görünen sahte bir sayfa çıkarmaktır. Buna “phishing” yani “oltalama” denir. Amacı basittir: sizi panikletip ya da bir ödülle kandırıp kullanıcı adı, şifre veya kart bilgilerinizi kendi elinizle bir sahtekara yazdırmak. Bu rehberde, bir sahte siteyi nasıl tanıyacağınızı … Read more
Bir maça bakıp “bu takım kazanır” demek kolaydır; zor olan, bu sezgiyi bir sayıya çevirmektir. Modern futbol analizinin tüm derdi de budur: “nasıl hissediyorum” yerine “veriler ne diyor” sorusunu sormak. Bu yazıda, futbol istatistiklerinin temelindeki olasılık mantığını ve son yılların en popüler metriği olan xG (beklenen gol) kavramını sıfırdan, hocasından öğrenir gibi ele alıyoruz. Olasılık … Read more