hocabul Bir hastalık testi yapıldı: sonuç pozitif. Ama hasta değilsiniz. Ya da tam tersi: test negatif çıktı, ama aslında hastasınız. Her iki senaryo da gerçek ve her ikisi de farklı riskler taşıyor. İstatistikte bu iki hata türü, Tip I ve Tip II hata olarak adlandırılıyor. Kulağa teknik geliyor ama pratikte son derece hayati kararları etkileyen, sıklıkla … Read more
Futbol analitiği uzun süre hücum odaklı kaldı. xG, xT, progressive passes — bunların hepsi topu ileri taşıma ve gol üretmeyle ilgili. Ama bir maçı savunmayla kazanmak da mümkün; “sıfır çeken” takım da başarılıdır. Peki bir savunmanın ne kadar iyi olduğunu sayılarla nasıl ifade ederiz? Bu yazıda, savunma performansının ölçülmesinde kullanılan temel metrikleri — defensive actions, … Read more
Bilgisayarınızı açıyorsunuz. Masaüstünde kırmızı bir ekran: “Dosyalarınız şifrelendi. 72 saat içinde ödeme yapmazsanız kalıcı olarak silinecek.” Fotoğraflarınız, belgeleriniz, iş dosyalarınız — hepsi erişilmez. Bu senaryo, her yıl milyonlarca kişi ve binlerce kurumun yaşadığı fidye yazılımı (ransomware) saldırısı. Bu yazıda, fidye yazılımının nasıl çalıştığını, sisteminize nasıl bulaştığını, saldırıyla karşılaşırsanız ne yapmanız gerektiğini ve en önemlisi bunu … Read more
“Bu takım rakibe hiç alan vermedi” cümlesini bir maç yorumundan yüzlerce kez duymuşsunuzdur. Ama bu sezgisel gözlemi somut bir sayıya dökmek mümkün mü? Bir takımın sahada gerçekten hakim olduğunu, topu rakip yarısında tuttuğunu ve tehdit yaratma kapasitesini sürdürdüğünü ölçen metriklere duyulan ihtiyaç, modern futbol analitiğinde Field Tilt’i (saha eğimi) doğurdu. Bu yazıda Field Tilt’in ne … Read more
Bir araştırma sonucunu okuyorsunuz: “Yeni ilacın etkinliği yüzde 68 (%95 güven aralığı: %61–%75).” Ya da bir seçim anketi: “Aday yüzde 52 desteğe sahip, hata payı ±3 puan.” Bu sayılar ne anlama geliyor? “Yüzde 95 güven” tam olarak neyi ifade ediyor? Ve bu kavramın neden bu kadar sık yanlış anlaşıldığını bilmek, istatistik okuryazarlığının en kritik adımlarından … Read more
Havalimanında bekliyorsunuz, kafede çalışıyorsunuz ya da otelde bir toplantıya bağlanmak istiyorsunuz. Telefon veya bilgisayarın Wi-Fi listesi açılıyor: onlarca ağ görünüyor. “AirportFreeWifi”, “Starbucks_Guest”, “Hotel_Lobby” — birine dokunuyorsunuz, internet açılıyor, hayat devam ediyor. Ama arka planda, tamamen farkında olmadan, verileriniz son derece savunmasız bir ortama girmiş olabilir. Halka açık Wi-Fi ağları, siber güvenlik dünyasının en kadim ve … Read more
Bir futbol analiz sitesine girdiğinizde, ortasında çokgen bir şekil olan renkli bir “örümcek ağı” görselle karşılaşmışsınızdır. Bu, futbol analitiğinin en tanıdık görselleştirme araçlarından biri: radar grafiği (radar chart). Bir oyuncunun onlarca istatistiğini tek bir bakışta özetleyen bu grafik, hem çok sevilen hem de yanlış okunduğunda ciddi yanılgılara yol açabilen bir araç. Radar Grafiği Aslında Nasıl … Read more
Bir madeni parayı 10 kez attığınızda 7 kez tura gelebilir — bu, hiç de şaşırtıcı değil. Ama aynı parayı 10 milyon kez attığınızda, tura gelme oranının neredeyse tam olarak yüzde 50’ye yaklaşacağından emin olabilirsiniz. Bu basit ama derin gözlem, istatistiğin en temel prensiplerinden birinin özeti: Büyük Sayılar Yasası. Ne var ki bu yasa, kumarbazın yanılgısı … Read more
En güçlü şifreye, en güncel antivirüs yazılımına ve en sıkı güvenlik duvarına sahip olabilirsiniz — ama bir saldırgan sizi telefonla arayıp “IT departmanından arıyorum, şifrenizi doğrulamam gerekiyor” derse, tüm bu teknik önlemler bir anda anlamsızlaşabilir. Çünkü bazı saldırılar sisteme değil, doğrudan insana yöneliyor. Bu yaklaşıma güvenlik dünyasında sosyal mühendislik deniyor ve modern siber saldırıların en … Read more
Bir orta saha oyuncusunun maç sonu istatistiklerine baktığınızda “92 pas, yüzde 96 isabet” gibi etkileyici bir tablo görebilirsiniz. Ama bu rakam, o oyuncunun takımını gerçekten ileri taşıdığı anlamına mı geliyor, yoksa sadece güvenli, kısa ve yana paslarla “istatistik güzelliği” mi yapıyor? İşte bu soruyu cevaplamak için geliştirilen metriklerden biri: ilerletici paslar (progressive passes). İlerletici Pas … Read more