Bir analize başlamadan önce sorulması gereken ilk soru şudur: “Elimdeki veri ne tür?” Çünkü veri türünü bilmek, hangi grafiğin ve hangi istatistiğin uygun olduğunu belirler. Yanlış türe yanlış analiz uygulamak, yanlış sonuç demektir.
Nitel (kategorik) veri
Nitel veri, sayısal olmayan, kategorilere ayrılan veridir: renk, şehir, cinsiyet, marka. Bu veriyle ortalama alamazsınız; ancak sayabilir ve gruplayabilirsiniz.
Nicel (sayısal) veri
Nicel veri ise ölçülebilen, sayısal veridir: yaş, boy, gelir, sıcaklık. Bu veriyle ortalama, medyan ve standart sapma gibi hesaplar yapabilirsiniz.
Ölçek türleri
Nicel veri de kendi içinde ayrılır: sıralı (bir sıralama var ama aralıklar eşit değil), aralık (eşit aralıklar ama mutlak sıfır yok, örneğin sıcaklık) ve oran (mutlak sıfırı olan, örneğin ağırlık). Her ölçek, farklı işlemlere izin verir.
Neden önemli?
Çünkü doğru veri türü, doğru grafiği (örneğin histogram nicel veri içindir) ve doğru istatistiği seçmenizi sağlar. Kavram için ölçüm düzeyi sayfasına bakabilirsiniz.
İşin hocası ne yapar?
İşin hocası bir analize başlamadan önce verinin türünü belirler; çünkü doğru araç, ancak doğru veri türüyle seçilir.
İlgili yazı: Bağımlı ve Bağımsız Olaylar
Sıkça Sorulan Sorular
Nitel ve nicel veri arasındaki fark nedir?
Nitel (kategorik) veri renk veya şehir gibi sayısal olmayan, kategorilere ayrılan veridir. Nicel (sayısal) veri ise yaş veya gelir gibi ölçülebilen ve üzerinde matematiksel işlem yapılabilen veridir.
Ölçek türleri (sıralı, aralık, oran) nedir?
Sıralı ölçekte bir sıralama vardır ama aralıklar eşit değildir. Aralık ölçeğinde aralıklar eşittir ama mutlak sıfır yoktur (sıcaklık gibi). Oran ölçeğinde ise mutlak sıfır vardır (ağırlık gibi).
Veri türünü bilmek neden önemlidir?
Çünkü veri türü, hangi grafiğin ve hangi istatistiksel yöntemin uygun olduğunu belirler. Yanlış türe yanlış analiz uygulamak yanıltıcı sonuçlar doğurur.