Bir anket haberinde “A partisi %40, hata payı ±3” ifadesini görürsünüz. Bu ±3 tam olarak ne demek? Aslında bu küçük ekleme, anket sonucunu doğru okumanın anahtarıdır.
Hata payı nedir?
Hata payı, örneklemden elde edilen sonucun gerçek değerden ne kadar sapabileceğini gösterir. “%40, ±3” demek, gerçek oranın büyük olasılıkla %37 ile %43 arasında olduğu anlamına gelir. Yani tek bir kesin sayı değil, bir aralık söz konusudur.
Örneklem büyüklüğüyle ilişkisi
Hata payı, örneklem büyüdükçe küçülür. Ama ilişki doğrusal değildir: hata payını yarıya indirmek için örneklemi dört katına çıkarmak gerekir. Bu yüzden bir noktadan sonra daha fazla kişiye sormak giderek daha az fayda sağlar.
Güven aralığıyla bağı
Hata payı, aslında bir güven aralığının pratik ifadesidir; genellikle %95 güven düzeyi için verilir. İki aday arasındaki fark hata payından küçükse, “başa baş” demek daha doğrudur.
Kime sorulduğu da önemli
Hata payı sadece rastgele örneklem hatasını ölçer; yanlış kitleye sorulmuşsa bu sayı sizi kurtarmaz. Bu yüzden örneklemin temsili olması en az hata payı kadar önemlidir. Kavram için hata payı sayfasına bakabilirsiniz.
İşin hocası ne yapar?
İşin hocası bir anket sonucunu tek sayı olarak değil, hata payıyla birlikte bir aralık olarak okur. Ve her zaman “kime sormuşlar?” diye ekler.
İlgili yazı: Koşullu Olasılık ve Ağaç Diyagramları