Boy ile kilo birlikte mi artıyor? Reklam harcaması ile satış arasında bir bağ var mı? İki şeyin ne kadar birlikte hareket ettiğini tek bir sayıyla ifade eden ölçüt, korelasyon katsayısıdır (r).
r nedir?
Korelasyon katsayısı r, -1 ile +1 arasında bir değer alır. +1’e yakınsa iki değişken birlikte artıyor, -1’e yakınsa biri artarken diğeri azalıyor, 0’a yakınsa aralarında doğrusal bir ilişki yok demektir.
Yön ve güç
r’nin işareti ilişkinin yönünü, mutlak değeri ise gücünü gösterir. r=0,9 güçlü bir pozitif ilişkiyi, r=0,1 ise çok zayıf bir ilişkiyi anlatır. Bu tek sayı, bir dağılım grafiğinin özetidir.
Yüksek r bir tuzak olabilir
En kritik uyarı: yüksek korelasyon, nedensellik anlamına gelmez. İki şey güçlü biçimde ilişkili olabilir ama biri diğerinin sebebi olmayabilir. Bu hayati ayrımı korelasyon nedensellik değildir yazımızda ele aldık.
Doğrusal ilişki sınırı
r yalnızca doğrusal (çizgisel) ilişkileri ölçer. İki değişken güçlü ama eğrisel bir ilişkiye sahipse, r düşük çıkabilir ve sizi yanıltabilir. Bu yüzden veriyi çizmek önemlidir. Kavram için Pearson korelasyon katsayısı sayfasına bakabilirsiniz.
İşin hocası ne yapar?
İşin hocası bir r değeri duyunca hem gücüne hem yönüne bakar, ama asla “ilişki var” ile “biri diğerinin sebebi” cümlelerini karıştırmaz.
İlgili yazı: Basit Doğrusal Regresyon
Sıkça Sorulan Sorular
Korelasyon katsayısı (r) nedir?
İki değişkenin ne kadar birlikte hareket ettiğini ölçen ve -1 ile +1 arasında değer alan bir sayıdır. İşareti ilişkinin yönünü, mutlak değeri gücünü gösterir.
r değeri 0 ise ne anlama gelir?
İki değişken arasında doğrusal bir ilişki olmadığını gösterir. Ancak eğrisel (doğrusal olmayan) bir ilişki yine de var olabilir; bu yüzden veriyi görselleştirmek önemlidir.
Yüksek korelasyon nedensellik anlamına gelir mi?
Hayır. İki değişken güçlü biçimde ilişkili olsa bile, biri diğerinin sebebi olmayabilir. Korelasyon, tek başına neden-sonuç kanıtı değildir.